Hồi còn đi học, Tiếng Anh chưa bao giờ là thế mạnh của mình.
Những năm cấp 1 và cấp 2, mình chỉ giỏi gạo bài để làm kiểm tra điểm cao. Năm lớp 8 mình còn có tên trong đội tuyển học sinh giỏi môn Sử của trường.
Lên cấp 3 thì mình yêu thích môn Toán vô cùng. Đã có lúc mình có ý định trở thành giáo viên dạy Toán.
Về Tiếng Anh, tuy điểm số trên trường vẫn là 9 hoặc 10, mình không thể nói mình giỏi Tiếng Anh vì mình hoàn toàn không sử dụng được Tiếng Anh để nói hoặc viết.
Tiếng Anh của mình chỉ bắt đầu có một bước đột phá lớn khi mẹ đăng ký cho mình học tại một trung tâm anh ngữ. Hai nội dung mình học chính tại đây là Phát âm và Ngữ pháp. Thời gian học tuy không lâu, chỉ khoảng 1 năm, nhưng đã giúp mình xây dựng một nền tảng Tiếng Anh vững chắc.
Tuy nhiên, để sử dụng Tiếng Anh thành thạo và làm tốt cả 4 kỹ năng (nghe, nói, đọc, viết), mình đã phải dành rất nhiều thời gian luyện tập và thử nghiệm nhiều phương pháp khác nhau.
Nếu phải học Tiếng Anh lại từ đầu, đây là những điều mình sẽ tập trung:
Luyện Phát Âm
Phát âm tốt không chỉ giúp bạn truyền đạt thông tin dễ dàng và tự tin hơn, mà còn giúp bạn cải thiện kỹ năng nghe.
Học viên lớp phát âm của mình đã có rất nhiều khoảnh khắc “aha” khi nhận ra rằng trước đây các bạn dù biết rất nhiều từ vựng nhưng vẫn nghe không tốt vì không biết cách phát âm đúng của từ đó.
Ngoài ra, do Tiếng Anh có nối âm, thêm âm, lược bỏ âm, đồng hóa âm hay rút gọn âm, nên khi ta nói Tiếng Anh với tốc độ bình thường và tự nhiên, các từ thường nghe như dính vào nhau. Trong khi ở Tiếng Việt, chúng ta nói từng từ rất rõ ràng.
Để có phát âm tốt, bạn nên biết 4 thứ:
IPA (Bảng phiên âm quốc tế), Connected Speech (Nối âm), Stress (Âm nhấn), và Intonation (Ngữ điệu).
Lưu ý: đây là cách học phát âm dành cho người lớn. Đối với trẻ em dưới 12 tuổi thì nên học phonics (ngữ âm), giúp các bé nhận biết được mối liên hệ giữa chữ cái và âm thanh.
Trong lớp phát âm dành cho người lớn, mình thường kết hợp cả hai: IPA và practical phonics.
Ví dụ: những chữ cái “ee”, “ea” thường được phát âm là /iː/, tức là âm i dài, cần bành miệng ra như cười khi nói.
Ví dụ: need, tea.
Nắm Chắc Ngữ Pháp Cơ Bản
Ở giai đoạn đầu, bạn không cần phải biết những điểm ngữ pháp nâng cao như inversion (đảo ngữ) hay cleft sentence (câu chẻ) mà nên tập trung vào ngữ pháp cơ bản. Ví dụ:
- Sentence structure | Cấu trúc câu cơ bản
- Basic parts of speech (nouns, verbs, adjectives, adverbs) | Các từ loại cơ bản (danh từ, động từ, tính từ, trạng từ)
- Singular and plural nouns | Danh từ số ít và số nhiều
- Countable and uncountable nouns | Danh từ đếm được và không đếm được
- Articles (a, an, the) | Mạo từ (a, an, the)
- Pronouns | Đại từ
- Essential tenses (Present Simple, Present Continuous, Present Perfect, Past Simple,
- Past Continuous, Future Simple) | Các thì quan trọng (Hiện tại đơn, Hiện tại tiếp diễn,
- Hiện tại hoàn thành, Quá khứ đơn, Quá khứ tiếp diễn, Tương lai đơn)
- Modal verbs (can, should, have to, will) | Động từ khuyết thiếu (can, should, have to, will)
- Question formation | Cách đặt câu hỏi
- Prepositions of time and place | Giới từ chỉ thời gian và nơi chốn
- Basic conjunctions (and, but, because, so) | Liên từ cơ bản (and, but, because, so)
Sử Dụng Tài Liệu Phù Hợp Với Trình Độ
Khi bắt đầu tự trau dồi thêm Tiếng Anh, mình đã phạm một sai lầm khiến Tiếng Anh của mình dậm chân tại chỗ trong một thời gian dài: sử dụng tài liệu sai trình độ.
Vào thời điểm đó, trình độ Tiếng Anh của mình chỉ ở tầm A2 (tiền trung cấp) đến B1 (trung cấp) nhưng mình đã vội vã mua về những cuốn sách Tiếng Anh gốc dài mấy trăm trang.
Lượng từ mới ở mỗi trang có thể lên đến hơn 20 từ. Mình vừa đọc sách vừa tra từ điển để hiểu nội dung nên mất vài tiếng mới đọc được vài trang, và việc đọc sách trở thành gánh nặng hơn là niềm vui.
Và cũng dễ đoán là mình không duy trì việc đọc sách như vậy được lâu.
Hoặc khi tự luyện nghe, mình đã cố gắng nghe những nội dung quá khó như bài IELTS hàn lâm, phỏng vấn, hoặc thời sự. Kết quả là mình nghe rất nhiều nhưng vẫn như vịt nghe sấm vì không có phương pháp.
Để tìm được động lực, niềm vui trong việc học Tiếng Anh và duy trì việc học lâu dài, bạn cần sử dụng tài liệu phù hợp với trình độ.
Ví dụ: nếu bạn đang ở trình độ A1/A2 (Sơ cấp), đừng vội mua những cuốn sách Tiếng Anh gốc dày cộp được viết cho người bản xứ hoặc người có trình độ thành thạo.
Thay vào đó, bạn nên:
- Tự làm kiểm tra để biết trình độ Tiếng Anh của mình đang ở đâu
• Tìm đọc hoặc nghe những tài liệu phù hợp với trình độ
Một số website bạn có thể sử dụng để làm test ước lượng trình độ tiếng Anh theo thang CEFR
Cambridge English Test
https://www.cambridgeenglish.org/test-your-english/
Oxford Online Placement Test
https://www.oxfordonlineenglish.com/english-level-test
Một số nguồn tài liệu học tiếng Anh theo trình độ
1. Graded Readers (sách đọc phân cấp)
Graded readers là một trong những tài liệu rất tốt để luyện đọc. Đây là những cuốn sách được viết riêng cho người học tiếng Anh nên từ vựng và ngữ pháp được kiểm soát theo từng cấp độ.
Trang này có sẵn nhiều graded readers:
https://freegradedreaders.com/wordpress/
Bạn cũng có thể search từ khóa [graded reader + level của bạn] trên YouTube để tìm nghe sách đọc audio.
Ví dụ: graded reader A2
2. Levelled News (Tin tức được chia theo cấp độ)
Một số website viết lại tin tức theo nhiều mức độ khác nhau, rất phù hợp với người học tiếng Anh, đặc biệt là người lớn.
Một số website hữu ích:
News in Levels
https://www.newsinlevels.com
Breaking News English
https://breakingnewsenglish.com
BBC Learning English
https://www.bbc.co.uk/learningenglish
Tìm Môi Trường Để Luyện Tập
Tiếng Anh là một kỹ năng. Để hoàn thiện bất kỳ kỹ năng nào, chúng ta phải làm một việc quan trọng: luyện tập.
Một số cách để bạn rèn luyện Tiếng Anh:
Tham gia CLB Tiếng Anh
Đây là một trong những môi trường luyện nói phổ biến nhất. Thông thường các câu lạc bộ sẽ có chủ đề thảo luận, hoạt động nhóm, trò chơi hoặc debate, giúp người học sử dụng tiếng Anh trong tình huống thực tế.
Nếu nơi bạn ở không có CLB Tiếng Anh thì sao? Bạn hoàn toàn có thể tự tạo CLB của mình.
Năm cấp 3, mình và 2 đứa bạn thân đã mở CLB Tiếng Anh tại nhà mình. Mỗi tuần, một người trong nhóm sẽ chọn chủ đề và đứng ra host. Mình thường chuẩn bị một danh sách từ vựng liên quan đến chủ đề của ngày hôm đó và chia sẻ với các bạn cùng nhóm. Sau đó cả nhóm sẽ thảo luận khoảng 8 câu hỏi về chủ đề của ngày.
Language Exchange (Trao đổi ngôn ngữ)
Language exchange là hình thức hai người giúp nhau học ngôn ngữ của nhau.
Ví dụ: bạn nói tiếng Anh với người nước ngoài và họ học tiếng Việt từ bạn.
Bạn có thể tìm partner qua:
- Facebook groups (tìm các keyword như language exchange)
- Meetup events tại các quán café
- Các cộng đồng language exchange hoặc dạy Tiếng Việt cho người nước ngoài tại Hà Nội hoặc TP.HCM
Nhiều buổi gặp gỡ ngôn ngữ được tổ chức tại café để mọi người trò chuyện và luyện nói trong môi trường tự nhiên.
Trên nền tảng online, mình từng sử dụng HelloTalk và cũng tìm được một người bạn khá hợp cạ.
Luyện Tiếng Anh trong đời sống hằng ngày
Một trong những cột mốc đánh dấu cú nhảy vọt cho khả năng nói Tiếng Anh của mình là khi mình làm một công việc bắt buộc phải sử dụng Tiếng Anh.
Công việc này đã giúp Tiếng Anh của mình đi từ khá sang lưu loát. Đó là công việc hướng dẫn viên du lịch cho tổ chức Back of the Bike Tours, chuyên dẫn khách nước ngoài đi ăn các món street food.
Cơ hội được tiếp xúc với du khách đến từ nhiều nơi trên thế giới, va chạm với nhiều nền văn hóa không chỉ giúp mình cải thiện khả năng nói Tiếng Anh mà còn giúp mở rộng thế giới quan của mình.
Ngoài ra, bạn cũng có thể:
- Xem phim, nghe nhạc Tiếng Anh
• Gọi tên những đồ vật xung quanh mình bằng Tiếng Anh
• Đổi settings ngôn ngữ trên điện thoại và máy tính sang Tiếng Anh
Một khi đã xây dựng được nền tảng Tiếng Anh vững và có phương pháp học đúng, Tiếng Anh của bạn sẽ dần dần cải thiện.
Nếu bạn vẫn đang loay hoay không biết bắt đầu từ đâu, hi vọng những chia sẻ của mình hữu ích cho bạn.
