Tháng 2 năm nay, mình có chuyến đi yoga retreat ở Siem Reap, Campuchia. Mình có dịp gặp nhiều người với quốc tịch khác nhau từ khắp nơi trên thế giới: Anh, Mỹ, Đức, Thụy Sĩ, Úc… Tuy thời gian nghỉ dưỡng không lâu, chúng mình vẫn có dịp kết nối thông qua những buổi trò chuyện rôm rả vào giờ ăn.
Một cô người Đức nói với mình:
“Hannah, I find it hard to understand some native English speakers, but I can understand you very well.”
(Tạm dịch: “Hannah, chị không hiểu hết khi nói chuyện với một số người bản ngữ, nhưng nghe em nói thì rất dễ hiểu.”)
Sau nhiều năm học tập, giảng dạy tiếng Anh và sinh sống ở nước ngoài, mình nhận ra rằng việc hướng tới nói tiếng Anh như người bản ngữ là không cần thiết, vì một số lý do sau:
Trong thời gian sống ở UK, mình đã có dịp ở qua 4 thành phố/thị trấn: Ormskirk (gần Liverpool), Sheffield, Nottingham và London.
Khi mới đặt chân tới UK, mình sống ở thị trấn Ormskirk, miền Bắc nước Anh. Thú thực là trong mấy tuần đầu tiên, mình khá “ngộp” vì không quen với giọng miền Bắc. Cái giọng Anh-Anh mà mình thường nghe trên lớp hoặc trên phim đa phần là giọng miền Nam, hay còn gọi là Received Pronunciation (RP) – giọng Anh “chuẩn sách giáo khoa” (ví dụ: giọng của vua Charles).
Theo thống kê của Cambridge Studio, nước Anh có khoảng 40 giọng vùng miền đặc trưng khác nhau. Bạn chỉ cần di chuyển vài chục cây số từ thành phố này sang thành phố khác là đã thấy sự khác biệt rõ rệt về giọng nói của người bản địa. Ví dụ: giọng Scouse ở Liverpool thường được xem là khó nghe hơn những vùng khác, đến mức đôi khi người Anh với nhau cũng không hiểu nhau.
Vậy nên, đừng hướng tới việc “nói tiếng Anh như người bản ngữ”, vì bản thân tiếng Anh bản ngữ đã có rất nhiều biến thể.
Bạn có nhiều khả năng dùng tiếng Anh với người không phải bản ngữ hơn
Theo thống kê năm 2023, có khoảng 1.5 tỷ người trên thế giới nói tiếng Anh. Tuy nhiên, số người bản ngữ chỉ khoảng 380 triệu (25%), trong khi số người dùng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai là khoảng 1,12 tỷ (75%).
Điều đó có nghĩa là khả năng bạn giao tiếp với người không phải bản ngữ cao hơn rất nhiều so với người bản ngữ (Mỹ, Anh, Úc, Canada…).
Vì vậy, thay vì cố gắng nói như người bản ngữ, việc nói rõ ràng để người khác hiểu quan trọng hơn.
Vậy thì nên luyện phát âm như thế nào?
Dù tiếng Anh có rất nhiều biến thể, chúng ta vẫn cần một hệ chuẩn chung để tiện cho việc học. Một giọng “chuẩn” thường có các đặc điểm: trung tính (neutral), rõ ràng (clear), và dễ hiểu (intelligible).
Khi tra từ điển Cambridge hoặc Oxford, bạn sẽ thấy hai phiên bản: Anh-Anh (UK) và Anh-Mỹ (US). Giọng UK chính là Received Pronunciation (RP), còn giọng US là General American (GA).
Cũng giống như tiếng Việt có giọng Bắc, Trung, Nam, nhưng khi người nước ngoài học thì vẫn cần chọn một hệ để theo cho dễ.
Việc chọn theo hệ nào hoàn toàn phụ thuộc vào mục tiêu và sở thích cá nhân. Ví dụ:
- Đi du học Anh → nên theo giọng Anh
- Đi du học Mỹ → nên theo giọng Mỹ
- Sống ở Việt Nam → chọn theo sở thích
Hiện tại, mình đang dạy giọng Mỹ với 40 âm trong bảng IPA trong lớp phát âm vì quen với hệ thống này và đã được đào tạo bài bản từ trước.
Kết luận
Mục tiêu của việc học phát âm không phải là nói như người bản ngữ, vì điều đó không cần thiết. Điều quan trọng hơn là nói rõ ràng, để người khác hiểu mình và để truyền đạt ý tưởng một cách hiệu quả.
Leave a Reply